Reklam
Meteorların atmosferde patlaması
Dr. Yavuz Örnek

Dr. Yavuz Örnek

Akademisyen gözü

Meteorların atmosferde patlaması

09 Nisan 2019 - 11:28

Meteorların atmosferde patlaması son derece nadir görülen astronomik olaylardır. En iyi bilinen meteor patlaması olayları 30 Haziran 1908 yılında Rusya’da Tunguska kasabasında gözlenmiştir.

10-15 megaton gücüne sahip bir enerji yaymıştır. İkinci patlama 15 Şubat 2013 yılında yine Rusya’da Chelyabinsk’de gözlenmiştir. Bu patlamada yayınlanan enerji 500 kiloton civarındadır. Patlamalar esnasında gözleri bir an kör eder derecede, güneş ışığından 30 kat daha parlak ışık yayılmıştır. Haliyle meteorların çok yüksek enerji yayarak niçin patladıkları önemli bir araştırma konusu olmuştur.

Salınan yüksek enerjinin kaynağını ve patlamanın sebebini meteorun atomlarından itibaren oluşumunda yani fiziksel ve kimyasal yapısında aranması gerekmektedir. Özellikle meteorun içindeki organik bileşiklerin dağılımı patlamanın esas sebebi olarak düşünülebilir.

Bir meteor patlaması aynı yükseklikte ve aynı güçteki bir nükleer patlamadan daha fazla yıkım yapar. Sismik dalgalar oluşturarak depremlere sebep olur. Bir meteorun patlamasına sebep olan faktörler meteorun oluşum aşamasında saklıdır.

Meteorların bünyesinde bulunan nano boyutta dağılmış organik bileşikler meteorların atmosferde niçin patladıkları hakkında bir fikir vermektedir. Meteorların bünyesinde yaklaşık yüzde 3 oranında organik madde vardır ve bu maddeler bütün yapı içinde dağılmış bulunmaktadır. Meteor atmosfere girince yüksek hızından ve sürtünmeden dolayı yüzeyindeki ısı binlerce dereceye ulaşmaktadır.

Meteor yere çarpmadan bu ısı iç kısımlara ulaştığı zaman iç kısımdaki organik maddeler aşırı ısı ile genişler ve iç basıncın artması ile meteor parlar. Patlama anında organiklerin yanması ile yüksek bir ısı ve ışık yayılır. Meteor içinde bulunan bütün serbest organik ve karbon, hidrojen, azot, kükürt ve fosfor yüksek ısı ile serbest kalırlar. Havanın oksijeni ile binlerce derecede patlama şeklinde yanarlar.

Küçük meteorlar patlamaya fırsat bulmadan parçalanırlar. Çok büyük meteorlar yüksek hızlarından dolayı ısı iç kısımlara ulaşmadan yere çarparlar. Orta boy meteorlardan organikçe zengin olanlardan bazıları atmosferde patlar. Meteorun atmosfere giriş açısı, mevsim sıcaklığı, meteorun cinsi ve diğer faktörler meteorum patlamasına sebep olur. Meteorların atmosferde patlaması sadece havadaki sürtünme ve oluşan yüksek ısı ile açıklanamaz. Meteorun oluşumu, iç bünyedeki organiklerin dağılımı da patlamaya etki etmektedir.

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar