Gebze Teknik Üniversitesi (GTÜ), çevre ve biyoteknoloji alanında uluslararası bilim dünyasında ses getirecek önemli bir başarıya daha imza attı. GTÜ Temel Bilimler Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sedef Tunca Gedik ile araştırmacılar Emine Yaradır ve Dr. Halil Yılmaz'ın yürüttüğü çalışma sonucunda, plastik atıkları biyolojik yollarla parçalayabilen yeni bir mikroorganizma izole edildi. Araştırma kapsamında Gebze'de faaliyet gösteren Atıksan Geri Dönüşüm tesisinden alınan kontamine su, toprak ve plastik örnekleri detaylı analizlerden geçirildi. Yapılan incelemeler sonucunda çevre kirliliğinin en önemli unsurlarından biri olan plastikleri parçalama potansiyeline sahip yeni bir mikroorganizma gün yüzüne çıkarıldı. Araştırmada izole edilen organizmanın, çevreye zarar veren polietilen glikolü (PEG) doğrudan karbon ve enerji kaynağı olarak kullanabildiği belirlendi.
ETKİLİ BİYOBOZUNMA SAĞLADI
Genom analizleri sonucunda Trichoderma citrinoviride olarak tanımlanan mikroorganizmanın, 25 derece sıcaklıkta ve gün ışığında yüksek gelişim gösterdiği, plastik yüzeylere güçlü şekilde tutunmasını sağlayan biyofilm oluşturduğu tespit edildi. Laboratuvar ortamında bir ay süren biyobozunma testlerinde dikkat çekici sonuçlar elde edildi. Mikroorganizmanın asetat polimerinde yüzde 6,97, polietilende yüzde 6,15 ve alçak yoğunluklu polietilende (LDPE) ise yüzde 2,75 oranında kütle kaybına neden olduğu belirlendi. Elde edilen veriler, organizmanın plastikleri biyolojik olarak parçalayabildiğini ortaya koydu.
BİLİMSEL YÖNTEMLERLE DOĞRULANDI
Araştırmanın bulguları, ileri analiz teknikleriyle de desteklendi. Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile plastik yüzeylerde meydana gelen fiziksel değişimler incelenirken, Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR) analizleriyle plastiklerin kimyasal yapısındaki bozulmalar ortaya konuldu. Böylece mikroorganizmanın plastikleri hücresel düzeyde metabolize ettiği bilimsel olarak doğrulandı.
DÜNYA LİTERATÜRÜNDE İLK ÇALIŞMA
GTÜ'de gerçekleştirilen araştırma, Trichoderma citrinoviride türünün plastik biyobozunma kapasitesini ortaya koyan dünya literatüründeki ilk çalışma olarak kayıtlara geçti. Bilim insanları, söz konusu keşfin çevre dostu geri dönüşüm teknolojilerinin geliştirilmesi, plastik atıkların biyolojik yöntemlerle bertaraf edilmesi ve sürdürülebilir çevre politikalarının güçlendirilmesi açısından önemli bir kilometre taşı olduğunu değerlendiriyor.
Araştırmada elde edilen yeni mikroorganizma izolatı, bilim dünyasının kullanımına sunulmak üzere uluslararası GenBank veri tabanına JBNPOX000000000 erişim numarasıyla kayıt altına alındı.
